به بهانه پایان دوره های تابستانی آکادمی حقوق بین الملل لاهه در تابستان 2009
برای کسی که در حوزه حقوق بین الملل فعالیت می کند، چه در کسوت استادی یا در قالب دانشجو، وکیل، دیپلمات، محقق و غیره، نفس حضور در لاهه و دیدار از پایتخت حقوق بین الملل جهان ارزشمند است. چه رسد به اینکه فرصتی پیدا شود تا فرد بتواند در میان جمعی از شیفتگان حقوق بین الملل از اقصی نقاط جهان، مدتی حدودا سه هفته پای صحبت برجسته ترین استادان حقوق بین الملل بنشیند. آن هم کجا؟ در سالن زیبا و بیضی شکل آکادمی حقوق بین الملل لاهه، که دیواره شیشه ای بسیار بزرگ آن، منظره باشکوه و خیال انگیز کاخ صلح (مقر دیوان بین المللی دادگستری) را در برابر چشمان انسان قرار می دهد. منظره ای که خصوصا در ترکیب با باران های صبحگاهی شهر ساحلی لاهه، احساسی دلنشین را موجب می شود.
از این گفتارهای شاعرانه که بگذریم، حضور در دوره های تابستانی آکادمی حقوق بین الملل لاهه بخصوص برای دانشجویان، استادان و حقوقدانان ایرانی را باید فرصتی مغتنم دانست. دسترسی به منابع بی نظیر مکتوب یا آنلاین کتابخانه کاخ صلح که بزرگترین کتابخانه تخصصی حقوقی در جهان به شمار می رود هم از مواهبی است که باید قدرش را دانست. که خوشبختانه پیداست که دوستان ایرانی قدر این نعمت را می دانند. این را از چندین «فلش مموری» که هریک از دوستان معمولا خالی به لاهه آورده و پر از حقوق بین الملل به تهران بر می گردانند می توان دید و فهمید!
آشنا شدن با سایر حقوقیون و حقوقیات از دیگر کشورهای جهان و رد و بدل کردن ایمیل و آغاز دوستی هایی که بعضا به طول می انجامد و بعضا در همان روز اختتامیه دوره، پایان می یابد نیز از حواشی این دوره ها است.
اینها همه را گفتم که فقط «عیب می» را نگفته و «هنرش نیز» برشمرده باشم.
اما از روی تجربه شخصی و برای آنکه دوستانی که قصد دارند در آینده در این دوره ها شرکت کنند، با یک دید جامع تصمیم گیری کرده و پس از حضور در لاهه از صرف پول و هزینه و وقت خود پشیمان نشوند، نکاتی را باید اضافه کنم:
دیدگاه آکادمی حقوق بین الملل در خصوص این دوره ها، آن است که تا حد ممکن گروه های مختلف را در هم بیامیزد. به بیان دیگر، در میان بیش از سیصد نفر که برای این دوره پذیرش می شوند، از استاد دانشگاه یافت می شود تا دانشجویان سال اول دوره کارشناسی حقوق. البته این درهم آمیختن سطوح مختلف محاسنی هم دارد اما بزرگترین عیب آن این است که استادان دوره مجبور هستند سطح ارائه مطالب را همواره در یک درجه متوسط حفظ کنند تا سطوح پایین تر بتوانند از مباحث استفاده کنند. نتیجه اینکه افرادی که با سطوح بالاتری در دوره شرکت کرده اند، با مباحثی تکراری مواجه می شوند که پیشتر در دوره لیسانس یا فوق لیسانس و در دروس مقدماتی، انها را مطالعه کرده اند!
به یاد دارم سال گذشته که خود در این دوره شرکت کرده بودم، مباحث ارائه شده در اکثر قریب به اتفاق جلسات واقعا تکراری و فاقد هرگونه جذابیت خاص بود. این نظر را تقریبا تمام دوستانی که از ایران شرکت کرده بودند هم داشتند.
قصدم این نیست که بگویم در این دوره ها شرکت نکنید. برعکس، توصیه من آن است که اگر توان مالی و فرصت آنرا دارید حتما این تجربه را امتحان کنید. فقط بایستی سطح انتظارات خود از دوره را از قبل تنظیم کنید تا در زمان حضور در لاهه دچار سرخوردگی نشوید.
اما آکادمی برای کسانی که واقعا به فکر مباحث تخصصی بوده و امادگی دارند با چالش مواجه شوند هم فکری کرده است: برای دیپلم آکادمی ثبت نام کنید. کسانی که عزم خود را برای گرفتن دیپلم آکادمی جزم می کنند، علاوه بر دوره های عمومی اکادمی، در کلاسهای اضافه ای هم شرکت کرده و در پایان بایستی امتحان بدهند. امتحانی که آنقدر سخت است که در برخی سالها اصولا کسی از عهده آن بر نیامده و در آن سال هیچکس موفق به دریافت دیپلم آکادمی نشده است. به یاد ندارم تا کنون از میان خیل ایرانیانی که در دوره های آکادمی شرکت کرده اند، کسی موفق به دریافت دیپلم شده باشد. چرا خودم این کار را نکردم؟ بهترین بهانه: من مجبور بودم وقتم را میان حضور در آکادمی و کار تقسیم کنم و لذا موفق به حضور در کلاسهای خاص دیپلم و مطالعه برای امتحان آن نشدم!
